Ondernemen zonder routekaart

Vollenhoven viert zijn 130-jarig bestaan. Wat begon als een handel in smeerolie is uitgegroeid tot een modern energiebedrijf met meer dan tweehonderd medewerkers, ruim honderd AVIA-tankstations en een groeiende rol in elektrische mobiliteit en waterstof. Aan het roer staan neven Thomas- en Piet Hein Bogaers, vierde generatie ondernemers binnen de familie. Zij leiden een organisatie die voortdurend verandert en tegelijk vasthoudt aan haar oorsprong.

‘We ondernemen in een tijd waarin de toekomst niet te voorspellen is,’ zegt CEO Thomas Bogaers. ‘De wereld van energie verschuift in hoog tempo. Elektrificatie, waterstof, biobrandstoffen, alles beweegt tegelijk. Toch moeten we elke dag keuzes maken die over tien of twintig jaar hun effect hebben. Dat is ondernemen vandaag de dag: vooruitgaan zonder routekaart.’

130 jaar meegaan met de markt

Het bedrijf werd opgericht in 1895, toen smeerolie en stookolie de drijvende kracht waren achter industrie en huishoudens. In de decennia die volgden, breidde Vollenhoven zijn activiteiten uit naar brandstoffen voor transport, opslag en distributie. Elke generatie moest meebewegen met de tijd. ‘Onze overgrootvader begon met smeerolie voor landbouwmachines en fabrieken,’ vertelt Piet-Hein Bogaers, commercieel directeur.

‘Toen de aardgasbel in Slochteren werd ontdekt in de jaren ‘60, veranderde alles snel. De volgende generatie stapte over op motorbrandstoffen. Wij zijn nu bezig met de overgang naar elektrisch en duurzaam. Die verandering zit in het DNA van dit bedrijf.’

Vandaag de dag is Vollenhoven actief in meerdere takken van sport: tankstations, (speciaal-) smeermiddelen, technische dienstverlening, energiehandel en laadinfra. Het bedrijf is bovendien sinds 2006 onderdeel van het AVIA-netwerk in Nederland, waarmee het de kracht van samenwerking combineert met lokale zelfstandigheid. ‘We zijn van oliehandelaar uitgegroeid tot energieleverancier,’ zegt Thomas. ‘Dat klinkt eenvoudig, maar het vraagt een compleet andere manier van denken. Waar je vroeger liters telde, kijk je nu naar kilowatturen, data en energiemanagement. De dynamiek
is totaal anders.’

De balans tussen zekerheid en lef

De neven weten dat ondernemen in deze tijd vooral betekent: bewegen onder onzekerheid. Nieuwe technologieën volgen elkaar razendsnel op, terwijl wetgeving en beleid achterlopen. De overheid stelt doelen, maar het pad ernaartoe verandert voortdurend,’ zegt Thomas. ‘De ene keer wordt elektrisch rijden gestimuleerd, de volgende keer zijn biobrandstoffen weer in beeld. Intussen moeten wij beslissingen nemen over infrastructuur en investeringen die tientallen jaren meegaan. Daar kun je geen exacte berekening op loslaten. Dat is ondernemen met gezond verstand, ervaring en een beetje lef.’

Piet-Hein vult aan: ‘Wij proberen te spreiden. We investeren nog steeds in biobrandstoffen, want die verdwijnen niet van de ene op de andere dag. Tegelijk bouwen we onze activiteiten in laadpalen, energie en waterstof uit. Zo creëren we een evenwicht. Dat betekent soms dat je risico’s neemt die je niet volledig kunt overzien. Maar stilzitten is geen optie.’

De kracht van continuïteit

Binnen het familiebedrijf is de lange termijn altijd leidend. Waar beursgenoteerde ondernemingen op kwartaalcijfers sturen, denkt Vollenhoven in generaties. ‘We willen het bedrijf sterker doorgeven dan we het hebben gekregen,’ zegt Thomas. ‘Dat is de kern van familieondernemerschap. Niet het maximale rendement vandaag, maar duurzame groei voor morgen.’

Dat uitgangspunt zie je terug in de manier waarop het bedrijf met mensen omgaat. Vollenhoven heeft ruim tweehonderd medewerkers, van wie velen al jaren in dienst zijn. ‘We hebben mensen die hier vijfentwintig, dertig jaar werken,’ zegt Piet-Hein. ‘Dat zegt alles. Ze kennen onze klanten, onze cultuur, onze manier van werken. Die loyaliteit is een groot goed. Je kunt technologie kopiëren, maar niet betrokkenheid.’ Die menselijke factor is volgens de neven essentieel in een tijd waarin alles digitaliseert. ‘Ondernemen blijft mensenwerk,’ zegt Thomas. ‘Een klant die belt, wil iemand spreken die meedenkt. Geen keuzemenu of chatbot. Dat persoonlijke contact is onze kracht, en dat houden we vast, ook als de wereld verandert.’

Tussen regelgeving en realiteit

De energietransitie vraagt veel van ondernemers. Naast technologische ontwikkelingen speelt ook regelgeving een steeds grotere rol. Europese richtlijnen, CO₂-doelen en certificeringseisen maken de dagelijkse praktijk complex. ‘We begrijpen dat beleid nodig is,’ zegt Piet-Hein. ‘Maar de uitvoering is vaak ver verwijderd van de realiteit. Je moet als ondernemer aan zoveel voorwaarden voldoen dat het soms voelt alsof je in een regelbrij vastloopt.’ Thomas: ‘We zien dat de politiek vanuit wantrouwen beleid maakt, met steeds meer controlemechanismen.

Daardoor groeit de administratieve druk enorm. Wij proberen daar niet cynisch over te doen, maar het is wel een uitdaging. Als middelgroot familiebedrijf heb je niet de afdelingen die grote corporates hebben. Je moet het allemaal met een beperkt team doen.’

Toch ziet hij ook een positieve kant. ‘Het dwingt ons om beter te organiseren. We werken met externe adviseurs, certificeringsexperts en we delen kennis met collega-ondernemers. Uiteindelijk word je er professioneler van. Maar het blijft wringen: je wilt ondernemen, niet alleen verantwoorden.’

De samenwerking binnen AVIA

Een belangrijke troef van Vollenhoven is de samenwerking binnen AVIA Nederland. De coöperatie bestaat uit vijf zelfstandige bedrijven die gezamenlijk inkopen, ontwikkelen en investeren. ‘Die samenwerking heeft voor ons de perfecte balans,’ zegt Thomas. ‘We behouden onze eigen identiteit, maar we profiteren van gezamenlijke slagkracht. Dat is cruciaal in een markt die steeds internationaler wordt.’ Piet-Hein: ‘Met AVIA hebben we ook onze elektrificatietak opgezet genaamd: AVIA VOLT. Daarin ontwikkelen we samen laadoplossingen voor particulieren, bedrijven en openbare locaties. De centrale systemen worden landelijk aangestuurd, maar de uitvoering doen wij regionaal. Zo combineren we schaalgrootte met lokaal ondernemerschap.’

Volgens de neven is die aanpak typisch Brabants: samenwerken waar het moet, zelfstandig blijven waar het kan. ‘We hebben geleerd dat je met de juiste partners verder komt,’ zegt Thomas. ‘De tijd van alles alleen willen doen is voorbij.’

Investeren in innovatie

Om klaar te zijn voor de toekomst investeert Vollenhoven actief in nieuwe technologieën. Het bedrijf participeert in start-ups die zich richten op batterijopslag en alternatieve energiedragers zoals mierenzuur. ‘We willen leren van jonge ondernemers die met frisse ideeën komen,’ zegt Piet-Hein. ‘Hun
tempo ligt hoog en hun blik is anders. Door met hen samen te werken, houden wij aansluiting bij de toekomst.’ Een concreet voorbeeld is de betrokkenheid bij een Helmondse ontwikkelaar van grootschalige batterijen. ‘Zij bouwen nu installaties van één tot twee megawatt,’ vertelt hij. ‘Dat is interessant, want energieopslag wordt de komende jaren een belangrijk thema. Je kunt pas echt duurzaam internationale handel hebben direct effect. We hebben jaren meegemaakt waarin het verschil in brandstofprijzen tussen Nederland en België vijf cent was, en we verloren toen al veel volume,’ zegt Thomas. ‘Vandaag de dag komt dat verschil – als alle plannen doorgaan – neer op tachtig cent. Dat is een enorme uitdaging. Je kunt niet concurreren met zulke verschillen, en toch moet je je klanten blijven bedienen.’

Het dwingt het bedrijf om creatief te blijven. ‘We rekenen scenario’s door,’ zegt Piet-Hein. ‘Wat als accijnzen stijgen, of als elektrisch sneller groeit dan verwacht? We willen nooit overvallen worden. Dat betekent veel plannen, maar ook durven bijsturen.’ Ondanks die grilligheid blijft het familiebedrijf winstgevend. ‘Omdat we niet voor volume gaan, maar voor waarde,’ zegt Thomas. ‘We investeren onze winst weer terug in het bedrijf. Dat is de enige manier om toekomstbestendig te blijven.’

De vijfde generatie in zicht

Als vierde generatie bereiden Thomas en Piet-Hein zich voor op de opvolging. De kinderen van Thomas zijn nog tieners, maar die van Piet-Hein wat ouder. Sommigen tonen interesse in het bedrijf, anderen nog niet. ‘Dat moet ook zo zijn,’ zegt Thomas. ‘We willen niet dat iemand in het bedrijf stapt uit plichtsbesef. Je moet het leuk vinden, anders werkt het niet want ondernemerschap is geen baan, maar een manier van leven.’ Daarom is het opvolgingsproces al in gang gezet, met externe begeleiding. ‘We kijken wat de juiste vorm is voor de toekomst,’ zegt Piet-Hein. ‘Misschien stapt de volgende generatie in, misschien komt er ooit extern management bij. Het belangrijkste is dat het bedrijf gezond blijft en de familiewaarden overeind blijven.’

De lessen van 130 jaar ondernemerschap

Wat 130 jaar ondernemerschap de familie heeft geleerd, is dat verandering de enige constante is. ‘Onze opa nam ooit een groot risico door een eigen brandstofdepot te bouwen, terwijl iedereen zei dat het niet kon,’ vertelt Thomas. ‘Maar die beslissing zorgde ervoor dat we konden doorgroeien. Dat soort lef heb je nodig.’ ‘Elke generatie heeft zijn eigen uitdagingen,’ vult Piet-Hein aan. ‘Onze vaders moesten overschakelen van stookolie naar benzine, van groothandel naar detailhandel, wij zitten midden in de verduurzaming. Het lijkt anders, maar de kern is hetzelfde: je moet bewegen, durven en volhouden.’ Thomas: ‘Er is nooit een moment geweest waarop alles zeker was. Ook niet vroeger. Ondernemerschap is per definitie onzekerheid omarmen. Je kunt wachten tot de toekomst duidelijk is, maar dan ben je te laat.’

Toekomst zonder garanties

Met het oog op 2045, het jaar waarin de Europese Unie fossiele brandstoffen wil uit faseren, weet de directie dat de komende twintig jaar bepalend worden. ‘Niemand weet precies hoe de energiemix er dan uitziet,’ zegt Thomas. ‘Misschien rijden we grotendeels elektrisch, misschien speelt waterstof een grotere rol. Misschien komt er nog iets nieuws. Wat we wél weten, is dat we flexibel moeten blijven en blijven investeren in kennis en mensen.’ Piet-Hein ziet die onzekerheid niet als bedreiging, maar als drijfveer en kans. ‘Juist dat onvoorspelbare maakt ondernemen interessant. We willen niet achter de feiten aanlopen, maar meedoen, leren en meebewegen. Dat is wat dit werk mooi maakt.’

Een familiebedrijf met toekomst

Terugkijkend op 130 jaar Vollenhoven is één ding duidelijk: het bedrijf heeft zich altijd aangepast zonder zijn identiteit te verliezen. ‘Wij bestaan zolang we relevant blijven,’ zegt Thomas. ‘Dat betekent luisteren naar klanten, investeren in innovatie en trouw blijven aan onze waarden.’ ‘De toekomst is niet te voorspellen,’ besluit Piet-Hein. ‘Maar één ding weten we zeker: we blijven ondernemen. Net als de generaties voor ons. Met gezond verstand, lef en vertrouwen. Want dat is wat ons al 130 jaar verder brengt.’