Als we hier een bordje met ‘kroeg’ hangen zou het altijd vol zijn

Voor Dian van den IJssel is een tankstation nooit alleen een plek geweest waar mensen hun auto volgooien. Als klein meisje zat ze op vrijdagavond al tussen de chauffeurs van het familiebedrijf, hoorde ze de verhalen van de week en hielp ze soms achter de kassa. Inmiddels is ze twintig en staat ze fulltime in het Argos-tankstation van de familie in Berkel en Rodenrijs. Een bewuste keuze, want eigenlijk werd ze opgeleid voor de kinderopvang. ‘Maar ik wilde hier helemaal niet weg. Ik vind het veel te leuk.’ 

Vraag Dian van den IJssel hoe het is om op te groeien in een familiebedrijf en ze moet er even over nadenken. Niet omdat ze daar geen antwoord op heeft, maar juist omdat ze eigenlijk niet beter weet. ‘Voor mij is het gewoon normaal, ik zou ook niet weten hoe het anders is.’ GS van den IJssel bestaat al meer dan honderd jaar en houdt zich bezig met het vervoer van onder meer bitumen, brandstoffen en chemicaliën. Daarnaast runt de familie een tankstation en ja dat was natuurlijk lange tijd vooral een mannenwereld. Chauffeurs, familieleden, collega’s: als kind zat Dian er middenin. ‘We hebben tegenwoordig ook vrouwen in dienst, maar vroeger was het echt een mannenbedrijf. Ik merk daardoor wel dat ik makkelijk met mannen omga.’ 

Vooral de vrijdagavonden staan haar nog goed bij. De chauffeurs kwamen terug van hun ritten en sloten daarna gezellig gezamenlijk de week af. Dian zat ertussen en luisterde naar de verhalen die natuurlijk niet altijd even subtiel waren. Het woord ‘familiebedrijf’ moet je bij Van den IJssel bovendien ruim zien. Collega’s die tientallen jaren bleven, werden vanzelf onderdeel van de familie. ‘Alles is familie, alles is vrienden.’ De voormalige manager van het tankstation was bijvoorbeeld niet alleen een medewerker, maar ook een goede vriend en de rechterhand van haar vader. Toen hij ernstig ziek werd en later overleed, kwam dat binnen het hele bedrijf hard aan. 

Eerst kinderopvang

Dat Dian uiteindelijk fulltime bij het tankstation terecht zou komen, lag overigens helemaal niet vast. Vanaf haar veertiende hielp ze op zaterdag mee bij de kassa en na haar zestiende draaide ze steeds zelfstandiger mee, maar ondertussen koos ze voor een andere opleiding –  kinderopvang – die ze ook afrondde. ‘Het idee was eerst dat ik de pomp er een beetje naast zou blijven doen. Ik vond die zaterdag altijd leuk, maar fulltime hier werken was niet meteen het plan.’ Door het wegvallen van de manager veranderde de situatie. Er moest meer werk worden opgepakt en tegelijkertijd stond Dian voor de klassieke vraag die veel twintigers kennen: wat ga ik eigenlijk doen met mijn leven? Ze probeerde het nog even te combineren: één dag kinderopvang, de rest bij het familiebedrijf, maar dat experiment duurde ongeveer twee maanden. ‘Toen dacht ik: zet mij maar gewoon hier neer.’

Niet omdat ze kinderopvang geen mooi vak vond, maar omdat ze merkte dat de cultuur van het familiebedrijf veel beter bij haar past. Ze is opgegroeid tussen ondernemers, chauffeurs en mensen die doorgaans vrij rechtstreeks zeggen waar het op staat. ‘Mijn vader heeft me altijd geleerd: als iets niet gaat, dan gaat het niet, maar zeg het dan gewoon. Maak geen valse beloftes. Eerlijkheid duurt het langst.’ 

Die directheid neemt ze mee in haar huidige werk. Inmiddels beperkt haar functie zich allang niet meer tot kassa draaien. Samen met een collega pakt ze steeds meer werkzaamheden op die vroeger bij de manager lagen; voorraad, administratie, facturen: telkens komt er iets bij. Een uitgeschreven carrièreplan ligt er niet, maar het is een kwestie van gewoon beginnen en onderweg leren. ‘Dan krijg ik iets en vraag ik: hoe moet dat dan? En vervolgens zoek je het uit. Zo leer je steeds meer.’ Juist dat bevalt haar. Zodra ze iets beheerst, wil ze door naar het volgende. ‘Als ik denk: nou snap ik dit wel, geef me dan maar weer wat anders.’ 

De dorpskroeg waar je ook kunt tanken

Dat ze het zo naar haar zin heeft, komt vooral door de klanten. Het Argos-station in Berkel en Rodenrijs is volgens Dian namelijk niet zomaar een tankstation. ‘Wij zeggen weleens: als we morgen “kroeg” op de deur zetten, krijgen we het waarschijnlijk ook druk.’ Dat is nauwelijks overdreven. ’s Ochtends staan bouwvakkers samen aan de koffietafel, vaste klanten kennen het personeel bij naam en het personeel weet op zijn beurt vaak precies wat er in het leven van de klant speelt. Volgens Dian bestaat het klantenbestand op normale dagen voor 80 tot 90 procent uit vaste bezoekers. ‘We kennen soms echt het hele privéleven van mensen. Dan denk je weleens: nou, dit is behoorlijk persoonlijk. Maar mensen komen hier gewoon hun verhaal vertellen.’ Soms weet ze al precies wie er op welk moment binnenloopt. Donderdag betekent deze klant, maandag die. En er zijn klanten die bellen voordat ze langskomen. Even koffie drinken, even bijpraten.

Die persoonlijke aandacht zit ook in de dienstverlening. Bij oudere klanten wordt zo nodig geholpen met olie bijvullen, banden oppompen of een kapot lampje. ‘Dat doen we al jaren. Zeker oudere klanten vinden dat geweldig. Die gaan ook niet snel meer weg.’ Tegelijkertijd probeert Dian iets van haar eigen generatie toe te voegen. De familie werkte traditioneel graag met een briefje of actieposter op het raam, maar tegenwoordig heeft het station ook Instagram en Facebook. Daar verschijnen acties, aangepaste openingstijden en bijvoorbeeld de jaarlijkse ijstaartenactie rond kerst. ‘Dan zeggen ze thuis eerst: kunnen mensen dat dan zien? En daarna merken ze dat klanten erop reageren en vinden ze het toch wel leuk.’ 

‘Alleen ben je niks’

Minstens zo belangrijk als de band met klanten is volgens Dian de sfeer binnen het team. Veel medewerkers werken al tientallen jaren bij het bedrijf. Sommige collega’s kent ze letterlijk haar hele leven. ‘Er werken mensen die bij wijze van spreken mijn luiers nog hebben verschoond.’ Dat maakt de verhouding anders dan in een doorsneebedrijf. Dian is weliswaar de dochter van de eigenaar, maar zo ervaart ze haar positie zelf niet. ‘Ik heb daar eigenlijk geen last van want ik doe gewoon mijn ding. Als iemand het niet leuk vindt, hoor ik het wel.’

Het uitgangspunt binnen het bedrijf is simpel: je doet het samen. ‘Mijn vader zegt altijd: alleen ben je eigenlijk helemaal niks. Zonder elkaar kun je het niet.’ Hoe sterk die onderlinge band is, bleek na het overlijden van de manager. Voor zijn uitvaart werd een erehaag georganiseerd. Dian verwachtte collega’s en familie, maar zag vervolgens dat de straat volstond met klanten. ‘Mensen stonden daar huilend. Toen dachten wij echt: jeetje, moet je eens kijken. Die mensen staan hier gewoon voor onze collega. Dat vergeet je niet.’ 

Het verklaart misschien ook waarom de familie vasthoudt aan de open manier waarop het station wordt gerund. Ondanks dat ze wel eens zijn overvallen, kwam er na overleg met het personeel geen afgesloten kassahokje. ‘Mijn vader vroeg: willen jullie zo’n hok? Toen zeiden we met z’n allen: als ik daar achter moet staan, ga ik ergens anders werken.’ De reden is simpel. Juist het persoonlijke contact maakt het werk leuk. Bovendien voelt Dian zich door de vaste klanten zelden echt alleen. Na incidenten zijn er klanten geweest die speciaal bij sluitingstijd bleven om mee naar buiten te lopen. ‘Dan lopen ze gewoon even mee naar je auto. Dat zegt toch genoeg?

Geen druk om op te volgen

Of Dian uiteindelijk de vijfde generatie wordt die het familiebedrijf voortzet en het stokje van haar vader Robin overneemt? Daarover wordt thuis opvallend ontspannen gedaan. Ze heeft een jongere broer die inmiddels een opleiding in de transportwereld volgt en af en toe in het bedrijf bijspringt, maar verplichtingen zijn er niet. ‘Mijn ouders zeggen altijd: als je het niet wilt, moet je het vooral niet doen.’ Zelf ziet Dian zich niet snel de volledige transporttak leiden. Ze wil later ook een gezin en weet dat een groot transportbedrijf veel tijd vraagt. Bovendien ligt haar kracht volgens haarzelf ergens anders. ‘Ik moet tussen de mensen zijn. Ik kan niet de hele dag op kantoor zitten met iedere dag dezelfde mensen. Tegen mijn broertje zeg ik weleens: als jij later de rest doet, doe ik het gedeelte met de klanten wel.’ 

De tankstations trekken haar dus wel. Al weet ook Dian dat de toekomst van traditionele brandstoffen onzeker is. ‘Je weet natuurlijk niet precies hoe dat allemaal gaat lopen. Maar zolang het kan, blijf ik lekker hier zitten.’ Voorlopig hoeft er sowieso niets beslist te worden want haar vader is nog volop actief en haar broer is pas zeventien. De volgende generatie Van den IJssel heeft dus alle tijd om te ontdekken hoe de toekomst eruitziet.