BGW Advies helpt legionella onder controle houden

Wie met water werkt, werkt met verantwoordelijkheid. Zeker wanneer dat water wordt verneveld en daarmee direct in contact komt met mensen. Het is precies in dat spanningsveld waar BGW Advies zich begeeft: een relatief jong adviesbureau met een diepgewortelde expertise. Opgericht in 2018 door Ruud Hennep en Fennie Biesterbos, maar gebouwd op decennia aan praktijkervaring, vormt het bureau een stille maar cruciale schakel in het waarborgen van een veilig binnenmilieu.

De basis van BGW Advies ligt in een loopbaan die teruggaat tot 1996. In die tijd begon Hennep in het microbiologisch onderzoek, met een focus op het zogenoemde ‘sick building syndrome’. Kantoorgebouwen werden steeds efficiënter ingericht, maar dat ging vaak ten koste van de luchtkwaliteit. Ventilatiesystemen, waterbevochtiging en slecht onderhoud zorgden voor een voedingsbodem voor micro-organismen. ‘Daar begon ik eigenlijk mee: binnenlucht en de invloed daarvan op mensen’, blikt hij terug.  

Legionella speelde daarin al vroeg een rol. Aanvankelijk vooral in luchtbehandelingsinstallaties, maar de urgentie werd pas echt voelbaar na de uitbraak in Bovenkarspel in 1999, waarbij tientallen mensen overleden en honderden ziek werden. Vanaf dat moment kwam regelgeving in een stroomversnelling en werd legionellapreventie een structureel onderdeel van beleid en praktijk. Toch bleef er een spanningsveld bestaan tussen theorie en praktijk. Veel bedrijven richtten zich op de ‘klassieke’ risicolocaties zoals ziekenhuizen en hotels, simpelweg omdat daar de regelgeving het strengst was. Maar juist daar waar water efficiënt en intensief wordt gebruikt – en vaak wordt verneveld – liggen minder zichtbare risico’s. Dat inzicht vormde de aanleiding voor een strategische keuze: focus aanbrengen. Die focus kwam te liggen op autowasbedrijven. 

Water onder hoge druk

Op het eerste gezicht misschien niet de meest voor de hand liggende sector. Maar wie beter kijkt, ziet een omgeving waarin water onder hoge druk wordt verneveld, vaak hergebruikt wordt en waarbij installaties continu draaien. Precies de omstandigheden waarin legionella zich kan ontwikkelen en verspreiden. ‘Je wil met zo min mogelijk water een zo groot mogelijk oppervlak reinigen’, legt Hennep uit. ‘Maar juist dat fijne vernevelen maakt dat het diep in de longen kan komen.’  BGW Advies positioneert zich dan ook niet als controleur, maar als partner. Het begint altijd met inzicht. Een legionella-risicoanalyse vormt de basis: hoe ziet de installatie eruit, waar zitten de kwetsbare punten en welke omstandigheden bevorderen bacteriegroei? Daarbij wordt niet alleen gekeken naar legionella, maar ook naar bredere drinkwaterveiligheid.

Biofilm

Een belangrijk concept daarin is de biofilm. Legionella groeit namelijk zelden ‘los’ in water, maar nestelt zich in een slijmlaag aan de binnenkant van leidingen en installaties. Die laag ontstaat vanzelf – door kleine onregelmatigheden in materiaal, door afzetting van stoffen en door andere micro-organismen die zich daar vestigen. ‘Als je een leiding van binnen ziet, drink je bijna geen water meer’, zegt Hennep nuchter. Vanuit die biofilm kunnen bacteriën zich verspreiden in het water, zeker wanneer dat water langere tijd stilstaat. 

En daar zit meteen een van de grootste risico’s: stilstand. Leidingen die niet worden gebruikt, dode stukken in installaties of water dat te lang blijft staan…het zijn ideale omstandigheden voor groei. Combineer dat met temperaturen tussen de 30 en 40 graden en het probleem wordt groter. ‘Legionella groeit het hardst tussen de 30 en 40 graden’, licht hij toe. Het zijn precies die factoren waarop BGW Advies adviseert en stuurt. 

Beheersplan

De aanpak is praktisch en systematisch. Naast de risico-analyse wordt een beheersplan opgesteld, waarin concrete maatregelen staan beschreven. Denk aan periodiek doorspoelen van leidingen, het reinigen van reservoirs, temperatuurbeheer en technische aanpassingen waar nodig. Maar minstens zo belangrijk is bewustwording. ‘Je moet zorgen dat iedereen in het bedrijf begrijpt wat er speelt’, aldus Hennep.  Daar stopt het niet. BGW Advies begeleidt ook in de uitvoering en controle. Watermonsters worden genomen, installaties worden periodiek geïnspecteerd en resultaten worden gemonitord. Niet om groei volledig uit te sluiten – dat is in de praktijk onmogelijk – maar om risico’s tot een minimum te beperken. ‘Het doel is niet om groei te voorkomen, maar om de kans zo klein mogelijk te maken’, benadrukt hij.  

Wat het werk extra complex maakt, is de wirwar aan regelgeving. Legionella valt onder verschillende wetten en instanties, van drinkwaterbedrijven tot de arbeidsinspectie. Voor ondernemers in de autowasbranche is dat vaak onoverzichtelijk. Wie is verantwoordelijk? Wie controleert? En wat moet je precies doen? BGW Advies fungeert daarin als gids. Niet door het over te nemen, maar door structuur aan te brengen. Door duidelijk te maken wat nodig is, waarom het nodig is en hoe je het uitvoert. Daarmee wordt legionellapreventie geen verplicht nummer, maar een integraal onderdeel van bedrijfsvoering. 

Opvallend is dat problemen zelden ontstaan door onwil. In de praktijk gaat het vaak mis door kleine aanpassingen die grote gevolgen hebben. Een leiding die wordt aangepast, een extra installatie die wordt toegevoegd of simpelweg een kraan die niet meer wordt gebruikt. Het zijn ogenschijnlijk kleine veranderingen die het risico ongemerkt vergroten. ‘Het zit vaak in kleine dingen die over het hoofd worden gezien’, zegt Hennep.  Juist daarom is actualiteit essentieel. Een risicoanalyse is geen statisch document, maar een momentopname. Verandert de installatie, dan verandert het risico. BGW Advies adviseert dan ook om analyses periodiek te vernieuwen en beheersplannen daarop aan te passen. ‘Na vier jaar is zo’n analyse vaak niet meer actueel’, aldus Hennep.  

Wat BGW Advies onderscheidt, is de combinatie van technische kennis en praktijkervaring. Geen theoretisch verhaal, maar toepasbare adviezen die aansluiten bij de dagelijkse realiteit van ondernemers.