‘Wat we nu meemaken, is echt van historische omvang’

Bijna veertig jaar werkte Robert Joore binnen TotalEnergies. Een zeldzaamheid in een tijd waarin carrières steeds meer gefragmenteerd worden. Toch voelt zijn verhaal allesbehalve als een rechte lijn, maar als een vrolijke reis langs continenten, disciplines en veranderende markten. In oktober vorig jaar nam hij afscheid en in dit gesprek blikt hij terug op een loopbaan waarin verandering de enige constante bleek. 

Je hebt vrijwel je hele carrière binnen één bedrijf doorgebracht. Wat maakte dat je bleef?

‘Als je het zo formuleert, lijkt het alsof ik al die jaren hetzelfde heb gedaan, maar dat is absoluut niet het geval. Voor mij voelde het juist alsof ik meerdere carrières binnen één organisatie heb gehad. Ik ben eind jaren begonnen bij Mobil, in de tankstationwereld, en daar werd ik eigenlijk meteen gegrepen door de dynamiek van de sector. Daarna heb ik nog een uitstap gemaakt naar de bank, maar daar merkte ik al snel dat het me minder lag.

De energiebranche heeft iets wat blijft trekken…een combinatie van beweging, schaal en relevantie. Energie is overal en altijd nodig en dat besef geeft je werk automatisch betekenis. Wat daarbij hielp, is dat je binnen het bedrijf continu nieuwe kansen krijgt. Ik heb functies gehad die zo verschillend waren dat het soms voelde alsof ik van werkgever wisselde. Die interne mobiliteit maakte dat ik nooit het gevoel had vast te zitten. Integendeel, je blijft jezelf uitdagen zonder dat je de context helemaal verliest.’

Je noemt dynamiek en internationale ervaring als belangrijke elementen. Wat heeft dat je gebracht?

‘Werken in verschillende landen heeft mij misschien nog wel het meest gevormd. Je komt in totaal andere culturen terecht, met andere manieren van denken en werken. Wat voor jou vanzelfsprekend is, blijkt dat ergens anders helemaal niet te zijn. Dat dwingt je om te luisteren, om vragen te stellen en om je eigen aannames los te laten. Dat proces maakt je niet alleen effectiever in je werk, maar ook als persoon rijker. Je leert relativeren, je wordt flexibeler en je ontwikkelt een bredere blik. Ik denk dat dat een van de grootste cadeaus is die mijn loopbaan mij heeft gegeven.’ 

Wat dreef je om steeds nieuwe rollen aan te nemen, ook als die buiten je comfortzone lagen?

‘Nieuwsgierigheid was daarin de belangrijkste motor. Ik vond het altijd interessant om nieuwe dingen te ontdekken en mezelf uit te dagen. Het bedrijf bood ook bewust rollen aan waarvan je vooraf dacht: daar ben ik misschien niet de juiste persoon voor. Maar juist die momenten zijn waardevol. Je neemt je ervaring mee, maar tegelijkertijd begin je weer een beetje opnieuw. In het begin ben je niet de expert, maar degene die moet leren en dat vraagt bescheidenheid, maar het zorgt er ook voor dat je groeit. Achteraf zijn dat vaak de periodes waarin je de grootste stappen zet.’ 

Kun je een voorbeeld geven van zo’n periode die je echt heeft gevormd?

‘Mijn tijd in Duitsland was daarin heel bepalend. Daar kwam ik veel dichter op de industriële kant van het bedrijf te zitten. In de retailomgeving ben je vooral bezig met verkoop en klantcontact, maar in Duitsland zat ik midden in productie, logistiek en processen. Dat gaf een totaal ander perspectief want je gaat begrijpen wat er allemaal gebeurt voordat een product bij de klant komt. Hoe complex die keten is, hoeveel schakels erbij betrokken zijn. Dat vond ik niet alleen interessant, maar ook verrijkend, omdat het je blik op de business verbreedt.’ 

Je sloot je carrière af als managing director in Nederland. Wat maakte die fase bijzonder?

‘Dat was echt een fase waarin alles samenkwam. Alle ervaringen die je in de loop der jaren hebt opgebouwd – internationaal, inhoudelijk, organisatorisch – kon ik daar inzetten. Zeker omdat je midden in de energietransitie zit, die alle onderdelen van het bedrijf raakt. Wat je ziet, is dat activiteiten die vroeger los van elkaar opereerden, steeds meer met elkaar verweven raken. Exploratie, productie, marketing, retail…dat waren ooit aparte werelden. Nu vormen ze één geheel en dat maakt het complexer, maar ook veel interessanter.’ 

Hoe ga je om met die complexiteit en verschillende belangen?

‘Door te zorgen voor verbinding tussen mensen en duidelijkheid. Je moet een heldere koers hebben: waar wil je naartoe en waarom? Wij hebben dat bijvoorbeeld vertaald in een roadmap richting 2050 en dat geeft richting, maar het is pas het begin. De volgende stap is communicatie. De energietransitie is voor veel mensen abstract en complex en dan moet je het tastbaar maken. Uitleggen wat er gebeurt, wat de impact is en wat het betekent voor hun werk. Daarnaast speelt opleiding een grote rol; mensen moeten de kans krijgen om zich te ontwikkelen en mee te groeien. Alleen dan krijg je iedereen in beweging.’ 

Wat typeert jouw manier van leidinggeven in zo’n proces?

‘Ik geloof niet in duwen of trekken, maar in meenemen. Het gaat erom dat je mensen overtuigt en enthousiasmeert. Als mensen begrijpen waarom iets nodig is en voelen dat ze onderdeel zijn van een groter geheel, dan ontstaat die beweging vanzelf. Leiderschap zit voor mij dus vooral in het creëren van context en vertrouwen. Niet alles zelf willen bepalen, maar zorgen dat anderen hun rol goed kunnen pakken.’ 

Je sprak eerder over de energietransitie als een soort revolutie. Kun je dat toelichten?

‘Wat we nu meemaken, is echt van historische omvang. Je kunt het vergelijken met de industriële revolutie. De manier waarop we energie produceren, distribueren en gebruiken verandert fundamenteel. En het bijzondere is dat je er middenin zit. Je ziet het niet alleen gebeuren, je draagt er ook actief aan bij. Dat maakte het werk intens, maar ook ongelooflijk boeiend.’ 

Wat betekent die verandering concreet voor ondernemers in de sector?

‘Het betekent vooral dat je moet meebewegen. De traditionele brandstoffen blijven voorlopig nog bestaan, maar er komen nieuwe vormen van energie bij. Elektriciteit, waterstof, biobrandstoffen..het speelveld wordt breder. Daarnaast verandert de rol van de locatie. Het gaat niet meer alleen om tanken. Je wordt een plek waar mensen komen voor meerdere behoeften: laden, eten, winkelen, service. Dat vraagt om een andere manier van denken.’  

Veel ondernemers zoeken houvast. Is die er voldoende?

‘Niet altijd, en dat maakt het ingewikkeld. Maar tegelijkertijd zie je dat er genoeg kansen zijn. Ondernemers die bereid zijn te veranderen en te experimenteren, vinden nieuwe manieren om waarde te creëren. Het vraagt wel om een open blik. Je moet verder kijken dan je eigen sector en bereid zijn om nieuwe dingen te proberen.’

Verandert marketing daardoor?

‘Vroeger was het simpel: iemand kwam om te tanken en reed weer door. Dat was de primaire reden van bezoek. Marketing speelde daarin een relatief beperkte rol, het ging vooral om locatie en prijs. Vandaag de dag ligt dat anders. Je moet jezelf veel meer zien als een bestemming. De vraag is niet alleen: hoe krijg ik iemand op mijn locatie, maar ook: hoe zorg ik dat hij blijft, terugkomt en meer besteedt? Dan kom je automatisch in een ander soort denken terecht. Dat betekent dat je moet nadenken over je totale propositie. Wat bied je aan naast brandstof of laden? Denk aan food, convenience, services. Maar ook: hoe ziet je locatie eruit, wat is de beleving? Dat zijn allemaal elementen die invloed hebben op klantgedrag. Marketing wordt daarmee veel breder. Het gaat niet alleen meer om promoties of prijsacties, maar om het bouwen van een concept. Je moet begrijpen wie je klant is, waarom hij komt en wat hem triggert om terug te komen. Dat vraagt om data, maar ook om gevoel voor wat er speelt in je omgeving. 

En wat ik altijd zeg: kijk verder dan je eigen sector. De concurrent is niet alleen het tankstation om de hoek, maar ook de supermarkt, de koffieketen, de buurtwinkel. Daar gebeurt veel op het gebied van klantbeleving en loyaliteit. Daar kun je veel van leren.’ 

Wat is jouw belangrijkste advies aan ondernemers in deze fase?

‘Blijf nieuwsgierig en blijf bewegen. Kijk niet alleen naar wat je directe concurrent doet, maar ook naar andere sectoren. Daar zitten vaak ideeën die je kunt vertalen naar je eigen situatie. Daarnaast is samenwerken belangrijk. Je hoeft niet alles zelf te doen. Partnerships kunnen je helpen om sneller stappen te zetten. Maar het belangrijkste is misschien wel dat je durft. Stilzitten is geen optie. Als je niet verandert, raak je achterop.’  

Als je terugkijkt op je loopbaan, wat is dan de rode draad?

‘Verandering. Dat klinkt misschien cliché, maar het is wel zo. In al die jaren is de sector continu in beweging geweest. Denk aan de opkomst van shops, carwash, nieuwe concepten. Elke keer moest je je aanpassen. Wat nu gebeurt is groter, maar het principe blijft hetzelfde. Je moet blijven ontwikkelen.’ 

Hoe is het leven na je carrière?

‘Eigenlijk verrassend goed. Ik had verwacht dat het wennen zou zijn, maar dat valt mee. Je hebt ineens tijd voor dingen die je eerder moest laten liggen: reizen, musea, lezen, gewoon eens niets doen. Ik blijf actief, sport regelmatig en heb nog contact met mensen uit het vak. Maar het mooie is dat niets meer moet. Die vrijheid is heel prettig. Als ik terugkijk, overheerst vooral dankbaarheid. Ik heb een prachtige loopbaan gehad, met veel plezier gewerkt en veel mogen leren. Dat is uiteindelijk het belangrijkste.’